รายงานพิเศษ "ตามรอยพระไตรปิฎก จปร. อักษรสยาม" ตามรอยพระไตรปิฎก จปร. อักษรสยาม เป็น "พระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน" ความสำเร็จของวัฒนธรรม-ศาสนาภูมิปัญญาไทย เมื่อ 116 ปีมาแล้ว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดให้จัดพิมพ์พระไตรปิฎก ภาษาปาฬิ หรือ ภาษาบาลี เป็นฉบับพิมพ์เป็นชุดครั้งแรก ซึ่งปัจจุบันอาจดูว่าการพิมพ์พระไตรปิฎกเป็นเรื่องธรรมดา แต่ในประวัติศาสตร์ ในช่วงปี 2436 นับว่าเป็นช่วงเวลาที่สำคัญอย่างยิ่งต่อความมั่นคงของชาติ เพราะขณะนั้นประเทศในเอเชียส่วนใหญ่ได้ตกเป็นเมืองขึ้นของมหาอำนาจตะวันตก ส่วนประเทศไทยก็กำลังเผชิญวิกฤตการณ์ร้ายแรงของการล่าอาณานิคมจากตะวันตก การที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระไตรปิฎก จปร. ทั่วประเทศ ในยุคที่ชาติมีวิกฤตทางการเมืองระหว่างประเทศนั้น อาจกล่าวได้ว่าเป็นการสร้างขวัญของความสามัคคีร่วมใจกันในทางธรรมะ อันเป็นยุทธศาสตร์และจิตวิทยาในการรักษาเอกราชของประเทศไทย ซึ่งต่อมาข้อขัดแย้งระหว่างไทยกับตะวันตกก็ยุติด้วยการเจรจา ในปี 2436 ซึ่งเป็นปีที่จัดพิมพ์พระไตรปิฎกสำเร็จ หลังจากที่ดำเนินการจัดสร้างมานานกว่า 6 ปี โดยเป็นการแสดงถึงภูมิปัญญาไทยในการนำเทคโนโลยีการพิมพ์ของตะวันตกมาพิมพ์ เพื่อเป็นคลังอารยธรรมทางปัญญาของสังคม อันเป็นคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งการเปลี่ยนการบันทึกคำสอนในใบลานกว่า 50,000 แผ่น มาจัดพิมพ์เป็นหนังสือถึง 15,000 หน้ากระดาษ รวม 39 เล่ม เป็นการเปลี่ยนแปลงทางประวัติศาสตร์ในรอบ 2 พันปี และที่สำคัญยังได้จัดส่งพระราชทานพระไตรปิฎกนี้ไปยัง 260 สถาบันในนานาชาติ ไม่น้อยกว่า 30 ประเทศทั่วโลก ซึ่งปัจจัยการสร้างเครือข่ายในนานาชาตินี้ มีส่วนสำคัญให้นานาชาติช่วยเหลือประเทศไทยให้พ้นจากการกดดันของมหาอำนาจในอดีต และในปัจจุบันพระไตรปิฎก จปร. ของชาวไทยก็ยังเก็บรักษาไว้เป็นสมบัติล้ำค่าในสถาบันภูมิปัญญาทั่วโลก คุณหญิงแสงเดือน ณ นคร ประธานจัดงานฯ กล่าวว่า มูลนิธิร่วมจิตต์น้อมเกล้าฯเพื่อเยาวชน ในพระบรมราชินูปถัมภ์ และกองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ ร่วมกับกระทรวงกลาโหม จัดพิธีสมโภชพระไตรปิฎกสากลและถวายถวายแด่สมเด็จพระสังฆราช ในปี 2552 ซึ่งปีนี้เป็นการจัดพิมพ์พระไตรปิฎกสากลชุด 40 เล่ม ซึ่งจัดพิมพ์ตามรอยพระไตรปิฎก จปร. อักษรสยาม ในสมัยรัชกาลที่ 5 และผ่านมาโครงการพระไตรปิฎกสากล ได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง มาตั้งแต่ปี 2524 จนถึงปัจจุบัน โดยใช้เวลาในการดำเนินงานเป็นเวลาถึง 10 ปี และขณะนี้ได้มีการพระราชทานพระไตรปิฏกสากล เป็นพระธัมมทานจากประเทศไทยไปแล้วกว่า 38 สถาบัน ใน 18 ประเทศทั่วโลก ทั้งนี้การถวายพระไตรปิฎกสากล แด่สมเด็จพระสังฆราช ผู้ทรงมีความบริสุทธิ์ในการรักษาศีล และพระธัมมวินัย ในวาระที่ทรงเจริญพระชันษา 96 ปี จึงเป็นการบำเพ็ญทานกิริยาอันเลิศ และเป็นการสืบทอดพระไตรปิฎก ซึ่งเป็นสถาบันพระพุทธศาสนา ด้านพลเอกอภิชาต เพ็ญกิตติ ปลัดกระทรวงกลาโหม กล่าวว่า กระทรวงกลาโหม ในฐานะที่เป็นสถาบันหลักที่จัดพิมพ์พระไตรปิฎก จปร. อักษรสยาม ในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งถือเป็นเกียรติสูงส่งในการสร้างพระไตรปิฎก จปร. ชุดประวัติศาสตร์ของโลก ซึ่งปัจจุบันเป็นรากฐานของการจัดพิมพ์พระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน ดังนั้นกระทรวงกลาโหมจึงถือเป็นภารกิจหลักในการเข้าร่วมสมโภชพระไตรปิฎก อักษรโรมันชุดสมบูรณ์ที่จัดพิมพ์ขึ้นใหม่ในประเทศไทย เพื่อถวายแด่สมเด็จพระสังฆราชในปี 2552 พร้อมทั้งเป็นการถวายเพื่อเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจาอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ผู้ทรงเป็นพุทธมามกะผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ ทั้งนี้สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี จะเสด็จทรงเป็นประธานในการสมโภชและถวายพระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน ตามรอยพระไตรปิฎก จปร. อักษรสยาม ในวันที่ 24 พฤศจิกายน 2552 ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม