รายงานพิเศษเคาะข่าว : "ฟื้นคืนฝ้ายตุ่ยสู่ท้องถิ่นก่อนสาปสูญ"

13 ส.ค. 2562 | เข้าชม : 925

รายงานพิเศษเคาะข่าว : "ฟื้นคืนฝ้ายตุ่ยสู่ท้องถิ่นก่อนสาปสูญ"

        ชุมชนท้องถิ่นบ้านศรีจันทร์ ช่วยกันรักษาทรัพยากรธรรมชาติในป่าให้คงอยู่เพื่อเป็นคลังอาหารและคลังรายได้มั่นคง โดยเฉพาะฝ้ายตุ่ยพันธุ์พื้นบ้านไม่ให้สาปสูญไปจากชุมชน ด้วยการปลูกแบบอินทรีย์ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมและตรงกับตลาดผู้บริโภคในปัจจุบัน 

          "ฝ้ายตุ่ย" หรือ "ฝ้ายกระตุ่ย" เป็นฝ้ายพันธุ์พื้นบ้านที่ให้สีน้ำตาลอ่อนโดยธรรมชาตินำมาเขียนมือเป็นด้าย ทอเป็นผืน และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ เพื่อสร้างรายได้ให้กับชุมชนได้เป็นอย่างดี ชุมชนบ้านศรีเจริญ ต.เลยวังไสย์ อ.ภูหลวง จ.เลย ถือเป็นแหล่งปลูกฝ้ายอินทรีย์ที่ขึ้นชื่อและคนรู้จักเป็นอย่างดี โดยเฉพาะฝ้ายตุ่ยอินทรีย์ที่ปลูกตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ และผ้าฝ้ายทำมาจากใยฝ้ายที่ได้จากต้นฝ้ายแล้วนำไปปั่นเป็นเส้นใยและเส้นด้าย เมื่อปี 2561 ชุมชนแห่งนี้เริ่มทอผ้าฝ้ายเป็นอาชีพ ลายผ้า และสีสันยังคงไม่มีความหลากหลายมากนัก ทำให้ สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) หรือ เบโด้ เข้าไปช่วยเหลือชาวบ้านในชุมชน โดยเริ่มวิเคราะห์จากศักยภาพ ข้อเด่น ข้อด้อย และโอกาสร่วมกับชุมชน จากนั้นเริ่มพัฒนาคุณภาพของผลิตภัณฑ์และการแปรรูปให้สินค้าชุมชนมีมูลค่าที่สูงขึ้น โดยเน้นพัฒนาการทอผ้าให้มีคุณภาพ การสร้างลวดลายผ้าจากเทคนิคการทอ การมัดย้อม การมัดหมี่ เทคนิคการย้อมสีธรรมชาติให้มีคุณภาพติดทนนาน รวมถึง การออกแบบ ตัดเย็บ และแปรรูปผ้าผืนเป็นเสื้อผ้าสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า แล้วนำเครื่องมือท่องเที่ยวชีวภาพมาเป็นหนึ่งในช่องทางการตลาดเข้าช่วยดึงความสนใจให้บุคคลภายนอกได้หันกลับมามองและพิจารณาว่าเลยวังไสย์ไม่ใช่ทางผ่านอย่างที่คิด

            นายศิรินญา ทองแบบ ประธานวิสาหกิจชุมชนผ้าฝ้ายขุนเลย บ้านศรีเจริญ ต.เลยวังไสย์ อ.ภูหลวง จ.เลย เล่าให้ฟังว่า ชุมชนเลยวังไสย์ เตรียมยื่นเรื่องกระทรวงพาณิชย์ขึ้นทะเบียนคุ้มครองต้นฝ้ายตุ่ย ที่เป็นฝ้ายพันธุ์พื้นเมือง และขอขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) การออกแบบลายผ้า "ลายน้ำเลย" ที่เป็นลายฝ้ายทอมือแห่งแรก ของชุมชนบ้านศรีเจริญ ที่เพิ่งคิดค้นลายใหม่ขึ้นมาสำเร็จ โดยมีสำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) หรือ เบโด้ ช่วยต่อยอดความรู้ ส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชน และจัดการตลาดแบบยั่งยืนรูปแบบรักษาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติที่เป็นต้นทุนของผลผลิตเหล่านี้

             ขณะที่สายเลือดใหม่ที่จะเข้ามาพัฒนาชุมชนและผ้าฝ้ายตุ่ย อย่างนางสาวจินตหรา ดาปะ เยาวชนสายเลือดใหม่ของชุมชนบ้านศรีจันทร์ เล่าให้ฟังว่า จะนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ๆมาใช้พัฒนาการทอผ้าฝ้ายตุ่ยและการขึ้นลายใหม่ให้ติดตลาดมากขึ้น ควบคู่กับเปิดช่องทางการตลาดให้ผ้าฝ้ายท้องถิ่นเติบโตกว้างขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะออกแบบให้ตรงตลาดวัยรุ่นและวัยกลางคนให้มากขึ้น เพื่อเหมาะกับฐานกำลังซื้อของผู้บริโภคไม่ราคาแพงจนเกินไป

            บ้านศรีจันทร์ ตำบลเลยวังไสย์ ถือเป็นชุมชนต้นแบบที่ใช้ "ท่องเที่ยวชีวภาพ" เป็นช่องทางการตลาดอย่างเห็นผล ปัจจุบันมีนักท่องเที่ยวต่างถิ่นรู้จักและทยอยเข้าเที่ยวชมหมู่บ้านต่อเนื่อง โดยชุมชนรู้สึกภาคภูมิใจดูแลปกปักรักษาทรัพยากรชีวภาพในท้องถิ่นของตนเอง ที่สำคัญยังสร้างรายได้จากกิจกรรมต่างๆ โดยไม่ต้องเดินทางไปในพื้นที่ห่างไกลและผลผลิตในชุมชนสามารถสร้างรายได้เป็นอย่างดีด้วย

ข้อมูลข่าวและที่มา

ผู้สื่อข่าว : ปิยาพรรณ ยังเทียน / สวท.

ผู้เรียบเรียง : คณิต จินดาวรรณ / สวท. คณิต จินดาวรรณ / สวท.

แหล่งที่มา : Radio-สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย