ยูเสด ภาพสะท้อนประชาธิปไตยในสังคมโลก
จากการที่มีกระแสข่าวว่าสำนักงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐอเมริกา หรือยูเสด ได้มีการสนับสนุนเงินทุนเพื่อเข้ามาพัฒนาประชาธิปไตยของไทยนั้น ทำให้เกิดคำถามขึ้นมาหลาย ๆ คำถาม ไม่ว่าจะเป็น ยูเสดคือใคร? ประเทศไทยขาดการพัฒนาด้านประชาธิปไตยจริงหรือ? รวมทั้งประเทศไทยมีความจำเป็นอะไรที่ต้องให้ยูเสดเข้ามาช่วยเหลือ?
ยูเสดคืออะไร
สำนักงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ ยูเสด (USAID - United States Agency for International Development) เป็นองค์กรของรัฐบาลสหรัฐที่รับผิดชอบในการให้ความช่วยเหลือที่ไม่ใช่กำลังทหารกับต่างชาติ เป็นหน่วยงานอิสระของรัฐ ที่รับแนวทางนโยบายเกี่ยวกับการดำเนินกิจการต่างชาติจากรัฐมนตรีต่างประเทศของสหรัฐ และมองหาแนวทางการขยายความช่วยเหลือให้กับนานาประเทศซึ่งมีความพยายามในการพัฒนาการดำรงชีวิตให้ดีกว่าเดิม บรรเทาหายนะ รวมทั้งความพยายามเพื่อให้เกิดเสรีภาพหรือประชาธิปไตยในประเทศนั้น ๆ พันธกิจของยูเสดก็คือการนำนโยบายการต่างประเทศของสหรัฐไปปฏิบัติตามเป้าหมาย โดยให้ความสนับสนุนด้านการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ การเกษตร และการค้า นอกจากนี้ยังครอบคลุมถึงด้านประชาธิปไตย การป้องกันความขัดแย้ง และความช่วยเหลือด้านสิทธิมนุษยชน โดยมีขอบเขตความช่วยเหลือ ในแอฟริกาแถบทะเลทรายซาฮาร่า เอเชีย ตะวันออกใกล้ ละตินอเมริกา แถบทะเลแคริบเบียน ยุโรป รวมถึงยูโรเซีย
สถานการณ์ด้านประชาธิปไตยในสายตาต่างชาติ กระแสของการที่ยูเซด ซึ่งรับนโยบายมาจากรัฐมนตรีต่างประเทศของสหรัฐ จะเข้ามาช่วยเหลือเพื่อพัฒนาประชาธิปไตยของไทยนั้น ย่อมสะท้อนภาพประชาธิปไตยของไทยในสายตาต่างชาติว่ายังน่าเป็นห่วง ทั้งนี้มีปัจจัยหลายประการที่ทำให้ภายนอกมองว่าประชาธิปไตยของไทยยังมีปัญหาได้แก่
1. ปัญหาเรื่องความขัดแย้งด้านความคิดทางการเมืองกว่า 3 ปีที่ผ่านมา ได้เกิดความคิดทางการเมืองที่ขัดแย้งกัน จนเกิดเป็นฝักฝ่าย และมีเหตุปะทะกันหลายต่อหลายครั้ง ซึ่งแต่ละครั้งสื่อนานาชาติต่างให้ความสนใจและติดตามข่าวอย่างใกล้ชิด รวมทั้งในกรณีที่เกิดความวุ่นวายระหว่างที่มีการประชุมระดับผู้นำที่เมืองพัทยา ช่วงเดือนเมษายน 52 ที่ผ่านมา ประเทศไทยจึงยิ่งถูกจับตาในฐานะประเทศที่มีความวุ่นวายจากความคิดด้านประชาธิปไตยที่แตกต่าง ทั้งนี้แม้กระทั่งจะมีความพยายามในการจัดการตามกระบวนการสมานฉันท์ซึ่งเป็นวิธีการที่ประนีประนอม และค่อยเป็นค่อยไปอย่างที่สุด แต่นานาชาติยังไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนจากกระบวนการนี้มากนัก จึงทำให้เกิดความไม่มั่นใจต่อสถานการณ์ประชาธิปไตยของไทย
2. ปัญหาเรื่องภาคใต้การปกครองโดยระบอบประชาธิปไตย คือการปกครองที่ประชาชนมีเสรีภาพในการดำเนินชีวิตตามสิทธิและหน้าที่ตามวิถีประชาธิปไตย แต่ด้วยสถานการณ์ความไม่สงบที่เกิดขึ้นในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทยนั้น เป็นกรณีอ่อนไหวที่ต่างชาติแสดงความกังวลและจับตามองอยู่ตลอดมา และถูกมองว่าการไม่สามารถสร้างความสงบเรียบร้อยให้เกิดเช่นเดียวกับภูมิภาคอื่น ๆ ของประเทศเป็นความไม่สมบูรณ์ของการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย ซึ่งอันที่จริงแล้ว กรณีภาคใต้นี้เป็นกรณีละเอียดอ่อนซึ่งจำเป็นต้องอาศัยเวลา และวิธีการที่รอบคอบที่สุดในการดำเนินการ
3. ปัญหาเรื่องความคลางแคลงใจในอำนาจของฝ่ายทหารการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย หมายถึงการปกครองที่ประชาชนมีอำนาจผ่านระบบรัฐสภา และอำนาจทางการทหารควรถูกแยกส่วนจากอำนาจการบริหารประเทศ ดังนั้นเมื่อเกิดรัฐประหารขึ้นในวันที่ 19 กันยายน 2549 ต่างชาติจึงเกิดความกังวลด้านอำนาจทหาร ซึ่งอาจนำไปสู่การปกครองแบบเผด็จการ และบั่นทอนความเป็นประชาธิปไตยในประเทศไทยได้ รวมทั้งมีกระแสข่าวลืออยู่ตลอดเวลาว่าจะมีการปฏิวัติซ้ำซ้อนเกิดขึ้น แต่ก็ได้รับการยืนยันทางทางกองทัพเสมอมาว่าเป็นเพียงข่าวลือ
4. ปัญหาด้านการซื้อเสียง ทั้งนี้ นายอภิชาต สุขัคคานนท์ ประธานคณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. ได้ออกมาเปิดเผยระหว่างการจัดงานเวทีประชาธิปไตยชุมชนเพื่อการเมืองสมานฉันท์ ซึ่งจัดโดยสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าการซื้อสิทธิขายเสียงยังมีมากอยู่ และยังไม่หมดไป จากการที่ได้ไปดูงานในต่างประเทศ ก็พบว่าเราแทบจะเป็นประเทศเดียวที่ยังหลงเหลือเรื่องการซื้อเสียงขายเสียงอยู่ ซึ่งเป็นสิ่งที่นานาชาติมองว่าไม่ควรจะเกิดขึ้นในประเทศที่มีการพัฒนาด้านประชาธิปไตยแล้ว
ประเทศไทยขาดการพัฒนาด้านประชาธิปไตยจริงหรือ? หากจะพูดตามเนื้อผ้า ถือว่าประชาธิปไตยของประเทศไทยยังไม่ใช่ประชาธิปไตยที่เต็มใบนัก แต่โดยทั่วไปแล้วถือได้ว่ายังมีการพัฒนา โดยเฉพาะประชาชนมีความสนใจเกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ของตนเองในระบอบประชาธิปไตยมากขึ้น แต่สิ่งหนึ่งที่ต้องยอมรับก็คือ การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับประชาธิปไตยของไทยนั้นยังไม่ทั่วถึงและไม่เป็นไปอย่างสอดคล้องกันนัก จึงทำให้เกิดความเข้าใจที่ขัดแย้งกัน ปัจจัยสำคัญที่จะช่วยพัฒนาประชาธิปไตยจากภายในได้ก็คือ1. การให้การศึกษาแก่ประชาชนอย่างทั่วถึงและสอดคล้องกัน2. การปลูกฝังวัฒนธรรมประชาธิปไตยตั้งแต่ในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงการมีส่วนร่วมในประชาธิปไตยอย่างเป็นระบบ3. การสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ การเมือง ซึ่งมีผลต่อความมั่นใจของประชาชนต่อระบอบการบริหารประเทศ
มีความจำเป็นอะไรที่ต้องให้ยูเสดเข้ามาช่วยเหลือ? จากคำกล่าวอ้างในนิตยสารไทมส์ที่ระบุว่านายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรีไทย ได้มีความพยายามฟื้นฟูประชาธิปไตย โดยการเป็นสะพานเชื่อมกลุ่มขัดแย้งทั้งสองกลุ่ม ทำให้สหรัฐวิตกเกี่ยวกับสถานการณ์ประชาธิปไตยในประเทศไทยจนกระทั่งมอบเงินให้ยูเสดเข้ามาพัฒนาประชาธิปไตยในประเทศไทยนั้น ทำให้สะกิดใจพอสมควรว่าภาพลักษณ์ด้านประชาธิปไตยของไทยดูย่ำแย่จนต้องมีการพัฒนาเชียวหรือ อันที่จริงประชาธิปไตยของไทยยังไม่ถึงขั้นที่เรียกว่าตกต่ำ แย่ก็ต้องยอมรับว่าจำเป็นต้องมีการพัฒนาต่อไปอีกมาก ส่วนในเรื่องความจำเป็นที่จะต้องได้รับความช่วยเหลือจากยูเสดหรือไม่เพียงใดนั้น ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของฝ่ายบริหาร ซึ่งเกี่ยวข้องถึงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศด้วย
การดำเนินการของยูเสดที่คาดว่าจะมีในประเทศไทย
ในประเด็นการมอบเงินสนับสนุนจำนวน 7 ล้านเหรียญสหรัฐ ให้กับสำนักงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศของสหรัฐ หรือ ยูเสด เพื่อใช้ในการพัฒนาประชาธิปไตยในไทยนั้น นายกรัฐมนตรีไม่มีความเห็นขัดข้องแต่อย่างใด แต่รัฐบาลจะต้องมีการตั้งเงื่อนไขเพื่อไม่ให้สหรัฐ เข้ามาแทรกแซงกิจการภายในของไทยด้วยตามที่หลายฝ่ายกังวล อย่างไรก็ตาม ประเด็นเกี่ยวกับนโยบายของยูเสดที่จะเข้ามาพัฒนาประชาธิปไตยในประเทศไทยนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่ เนื่องจากได้มีการหารือระหว่างไทยกับสหรัฐ ตั้งแต่สมัยเกิดเหตุการณ์รัฐประหาร 19 กันยายน 2549 แต่เพิ่งได้อนุมัติงบประมาณในรัฐบาลปัจจุบัน
ในกรณีของเงินสนับสนุนจากยูเสดนั้น นายสุเทพ เทือกสุบรรณ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคง กล่าวว่ายังไม่ทราบรายละเอียดที่มาของเงินสนับสนุนประชาธิปไตยไทย ของสำนักงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐอเมริกาหรือยูเสด ตามที่มีข่าว แต่คาดว่าอาจเป็นเรื่องขององค์กรเอกชน ซึ่งหากนำมาให้ความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับระบอบประชาธิปไตยคงไม่เป็นปัญหา แต่หากนำไปดำเนินการที่มีผลกระทบต่อความมั่นคง หรือแทรกแซงเรื่องภายในของไทยก็ต้องดำเนินการ ซึ่งขณะนี้ได้ติดตามเรื่องดังกล่าวแล้ว โดยจะพยายามตรวจสอบจนกว่าได้ข้อเท็จจริง
นายสุเทพกล่าวด้วยว่า อยากเห็นส่วนราชการสนใจในการปลูกฝังประชาธิปไตยแก่ประชาชนอย่างจริงจัง และเชื่อว่าความคิดเรื่องประชาธิปไตยของคนไทยส่วนใหญ่เดินมาถูกทางแล้ว แต่ในทางปฏิบัติที่ยังบิดเบี้ยวก็ต้องปรับปรุงแก้ไข
ยูเสดจะเข้ามามีบทบาทกับประเทศไทยเพียงใดนั้น ยังเป็นสิ่งที่ต้องติดตามต่อไป แต่สิ่งที่จำเป็นเหนือสิ่งอื่นใดในการพัฒนาประชาธิปไตยในประเทศไทยก็คือก็คือ ความสมานฉันท์สามัคคีของคนไทยด้วยกันเอง ที่จะพร้อมใจหันหน้าเข้าหากัน เพื่อหาความสอดคล้องให้เกิดความเข้าใจด้านประชาธิปไตย อันเป็นผลประโยชน์ของคนส่วนรวมมากกว่าผลประโยชน์ส่วนตน
กนกวรรณ ขวัญคง เรียบเรียง ชูชาติ เทศสีแดง บรรณาธิการ |